Konkurs dla młodzieży szkół podstawowych i średnich.
Pragnąc pogłębić wśród młodych znajomość bogatej przeszłości ich stron rodzinnych, Towarzystwo Miłośników Gniezna podjęło w 1990 roku inicjatywę zorganizowania konkursu, który nazwano „Gniezno – historia i współczesność”. Zgodnie z zamysłem pomysłodawcy, konkurs miał być trudny. Wymagano w nim od uczestników dogłębnej znajomości zarówno ponad tysiącletniej historii miasta, jak i problemów z którymi społeczeństwo miasta stykało się pod koniec XX wieku. Z tego powodu przewidywano, że udział w konkursie będą brali uczniowie wyłącznie szkół ponadpodstawowych. Dopiero prośby uczniów podstawówek skłoniły organizatorów do zmiany regulaminu. Wkrótce okazało się, że była to bardzo słuszna decyzja. Już w pierwszej edycji konkursu, po rozegraniu dwóch etapów, do ścisłego finału weszły drużyny I i II Liceów Ogólnokształcących oraz Szkoły Podstawowej nr 7. Uroczysta gala finałowa miała miejsce w 20 marca w auli Szkoły – Pomnika. Pytania zawodnikom zadawała Maria Wróblewska z poznańskiego ośrodka telewizji, a oprawę muzyczną zapewnił zespół Old Dixiland Players. Pierwsze miejsce w kategorii indywidualnej zajął Michał Sołomieniuk z II LO, drugie miejsce Grzegorz Wachowski z I LO, a trzecie, po zaciętej dogrywce Robert Zawiński z SP 7. W rywalizacji drużynowej zwyciężyła drużyna II LO zdobywając na rok statuetkę przechodnią – miniaturę pomnika Bolesława Chrobrego sprzed gnieźnieńskiej katedry. Nagrody dla zwycięzców konkursu i dla ich opiekunów przygotowały gnieźnieńskie zakłady – Dom Handlowy Bolesława Ziemby, Quadex, Jeriell Fruit, Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska, Zakłady Mięsne i Wielkopolskie Zakłady Obuwia. We wszystkich etapach konkursu uczestniczyło 92 uczniów, Oprócz Towarzystwa Miłośników Gniezna, współorganizatorami konkursu było Muzeum Początków Państwa Polskiego, którego pracownicy byli autorami większości pytań, Wydział Kultury i Oświaty Urzędu Miejskiego i redakcja „Przemian Ziemi Gnieźnieńśkiej”. Imprezę uznano za udaną i postanowiono kontynuować ją w następnych latach.
Druga edycja miała miejsce w 1991 r. Finał, podobnie jak w roku poprzednim rozegrany został w auli Szkoły – Pomnika. Zwycięzcą drużynowym została ponownie reprezentacja II LO w składzie Arkadiusz Kornacki, Aurelia Olejniczak i Michał Sołomieniuk. Na drugim miejscu uplasowała się startująca po praz pierwszy w konkursie drużyna Szkoły Podstawowej nr 12. W jej składzie znaleźli się Joanna Misiorek, O. Sobczak i Marta Zientarska. Trzecie miejsce zdobyli uczniowie Szkoły Podstawowej nr 9: B. Głowacka, K. Strzyż i I. Urbaniak. Indywidualnie wygrała K. Strzyż z „dziewiątki” przed M. Sołomieniukiem i A. Kornackim, obydwaj z II LO. Nagrody finalistom, podobnie jak w latach nastęnych, wręczał prezydent miasta Bogdan Trepiński.
W roku 1992 uczniowie podstawówki po raz pierwszy wyprzedzili licealistów. W rozegranym 23 marca finale zwyciężyła drużyna „Dwunastki” w składzie Barbara Cichocka, Anna Olszewska i Marta Ziętarska. Drugie miejsce wywalczyła drużyna II LO, a trzecie reprezentanci Szkoły Podstawowej nr 9. Indywidualnie, po emocjonującej dogrywce zwyciężyła uczennica II LO Aurelia Olejniczak przed M. Zientarską i B. Cichocką – obydwie ze Szkoły Podstawowej nr 12.
Rok później kolejność najlepszych drużyn odwróciła się. Tym razem zwyciężyli uczniowie II LO, drugie miejsce, ze stratą zaledwie jednego punktu, zdobyła reprezentacja „Dwunastki”. Trzecie miejsce, tracąc zaledwie dwa punkty do zwycięzcy, zajęła reprezentacja Szkoły Podstawowej nr 9. Reprezentantka szkoły na Winiarach Monika Piotrowska zajęła za to I miejsce w klasyfikacji indywidualnej. Zwyciężczynię wyłoniono dopiero po dogrywce. Drugie miejsce w klasyfikacji indywidualnej zajęła Magdalena Bernaciak ze Szkoły Podstawowej nr 9, a trzecie Arkadiusz Kornacki z II LO. Łącznie w czwartej edycji konkursu wzięło udział 191 uczestników z 11 gnieźnieńskich szkół.
Tradycyjnie już w dniu wagarowicza (21 marca) 1994 r. rozegrano V już edycję konkursu, który zdobył sobie wśród uczniów zasłużoną renomę. Do pierwszego etapu przestąpiło 276 uczniów gnieźnieńskich szkół. W finale konkursu, po czterech seriach trudnych pytań, sukces odniosła drużyna Szkoły Podstawowej nr 12 w składzie Magdalena Korbal, Daria Podstawska i Edyta Rus, zdobywając przechodnią statuetkę Bolesława Chrobrego. Na drugim miejscu uplasowała się reprezentacja II LO z Arkadiuszem Dardasem, Martą Zientarską i Łukaszem Staniszewskim. Miejsce trzecie zajęli uczniowie Zespołu Szkół Ekonomiczno-Odzieżowych – Maria Wesołowska, Paulina Sytek i Leszek Bosacki. W kategorii indywidualnej zwyciężyła reprezentująca „Dwunastkę” M. Korbal, drugie miejsce zdobyła Marta Ziętarska reprezentująca w tej edycji II LO (dawniej SP 12), a na trzecim miejscu uplasował się jej kolega ze szkoły Łukasz Staniszewski. Nagrody dla finalistów konkursu ufundowali poseł Tadeusz Tomaszewski (również w następnych latach), „Express Poznański”, Zarząd Miasta Gniezna, „Polanex”, „Polokna”. PKS, PRI, MPGKiM, Gnieźnieńskie Zakłady Graficzne, Firma W. Pełczyński, PZ „Jerriel Fruit” i MZEAS.
Po raz szósty finał konkursu rozegrany został w 1995 r. Turniej rozgrywano w jubileuszowym roku 50 – lecia istnienia organizatora konkursy – Towarzystwa Miłośników Gniezna. Do pierwszego etapu konkursu przystąpiło 250 uczniów z dziewięciu gnieźnieńskich szkół. Do finału zakwalifikowane zostały trzy najlepsze drużyny. Po jego zakończeniu, dwie pierwsze drużyny z ubiegłego roku zamieniły się po raz kolejny miejscami. W tej edycji zwyciężyła drużyna II LO w składzie Marta Zientarska (po raz pierwszy startująca w konkursie w barwach „Dwunastki”), Łukasz Staniszewski i Arkadiusz Dardas, zdobywając łącznie 30 punktów. Ci sami uczniowie, w takiej właśnie kolejności zajęli pierwsze trzy miejsca w klasyfikacji indywidualnej. Szkoła Podstawowa nr 12 zajęła drugie miejsce, ze stratą trzech punktów do zwycięzcy. Na trzecim miejscu, z liczbą 21 punktów uplasowała się drużyna Zespołu Szkół Ekonomiczno – Odzieżowych. Finałowe zmagania umilał uczestnikom big band prowadzony przez Józefa Barszczewskiego.
Finał kolejnej edycji konkursy rozegrany został 24 marca 1996 r. w Młodzieżowym Domu Kultury (obecnie Centrum Kultury Scena To Dziwna). Przystąpiły do niego drużyny reprezentujące: I Liceum Ogólnokształcące w składzie M. Piotrowska (niegdyś w barwach SP 12), J. Gręcz, A. Bagrowska, II Liceum Ogólnokształcące reprezentowane przez Ł. Staniszewskiego, Magdalenę Bernaciak i Darię Podstawską. Drużynę Zespołu Szkół Ekonomiczno-Odzieżowych tworzyli Robert Gwizdek, Kamil Lemieszek i M. Wachowiak. Zwycięsko z rywalizacji wyszła drużyna II LO. Również w klasyfikacji indywidualnej uczniowie „Dąbrówki” zajęli trzy pierwsze miejsca – w kolejności: D. Podstawska, Ł. Staniszewski i M. Bernaciak.
Finał konkursu w roku 1997 rozegrany został w Teatrze im. A. Fredry. Drużynowo zwyciężyła ekipa z II LO: Honorata Błaszczak, Magdalena Bernaciak i Daria Podstawska. Drugie miejsce zajęli uczniowie Zespołu Szkół Ekonomiczno – Odzieżowych w składzie Magdalena Korbal, Robert Gwizdek i Kamil Lemiesz. Na trzecim miejscu znaleźli się reprezentujący III LO Jarosłąw Wróblewski, Paulina Wojtaszak i Iwona Kościuszko. Indywidualnie zwyciężyła M. Bernaciak, na drugim miejscu uplasowała się D. Podstawska, a na trzecim H. Błaszczak – wszystkie ze zwycięskiego zespołu „Dąbrówki”. W przerwach między zmaganiami konkursowymi grał prowadzony przez Zbigniewa Łuczaka zespół „Dixie Byskers” wykonujący jazz tradycyjny.
W dziewiątej edycji konkursu wzięło udział 180 uczniów, najwięcej ze Szkoły Podstawowej nr 1. Finał zmagań odbył się 22 marca, podobnie jak w roku poprzednim, w sali gnieźnieńskiego teatru. Pierwsze miejsce i tym razem, zajęła wówczas drużyna II LO im. Dąbrówki w składzie Honorata Błaszczyk i Magdalena Bernaciak, drugie miejsce przypadło drużynie I LO im. B. Chrobrego, którą tworzyli Agnieszka Habicht i Agnieszka Lichwała, zaś trzecim musiała się zadowolić Szkoła Podstawowa nr 12 reprezentowana przez Łukasza Wiśniewskiego i Paulinę Bąkowską. Pytania przygotowane dla uczestników finału związane były tematycznie z patronami gnieźnieńskich ulic. Indywidualny sukces, po raz drugi z rzędu odniosła Magdalena Bernaciak reprezentująca II LO. Oprawę artystyczną imprezy zapewnił Zespół Folklorystyczny „Gnieźnianie” prowadzony przez Wacława Wróblewskiego i Stanisława Hinczewskiego.
Jubileuszowa X edycja konkursu (jak się później okazało ostatnia) odbyła się w 1999 r. W eliminacjach wzięło udział 126 uczniów gnieźnieńskich szkół. Finał, podobnie jak w roku poprzednim rozegrany został w Teatrze im. A, Fredry. Zwycięzcą drużynowym została reprezentacja „Dwunastki” z Winiar w składzie Paulina Bąkowska i Anna Stefańska. O jeden punkt mniej i drugie miejsce zajęli uczennice „Dąbrówki” Magdalena Bernaciak i Daria Podstawska (niegdyś SP 12), a trzecie ekipa I LO w składzie Katarzyna Przyborska i Michał Gruchalski. Indywidualnie najlepsza byłą P. Bąkowska przed D. Podstawską i M. Gruchalskim.
Zamykając galę finałową w 1999 r., wiceprezes TMG Jerzy Nadoliński zapowiadał kontynuowanie konkursu, choć w nowej formule. Powstanie gimnazjów przerwało rywalizację między uczniami szkół podstawowych i średnich.
